پژوهشگران آلمانی که سال گذشته موفق به تولید سلول های بنیادی با "دو ژن" شده بودند، هم اکنون توانستند با استفاده از "یک ژن"، چنین سلول هایی را تولید نمایند.


"هانس شولر" پژوهشگر سلول بنیادی و کارشناس موسسه زیست شناسی مولکولی ماکس پلانک شهر مونستر با برداشتن گام مهم دیگری در پژوهش سلول های بنیادی، توانستند سلول های مغز موش را با تزریق و وارد کردن تنها "یک ژن"، به "سلول های بنیادی همه کاره" تبدیل کنند.

پژوهشگران سپس از این سلول های بنیادی همه کاره، سلول های قلب، عصب، تخمک و جنین پرورش دادند.

سلول های انسان را می توان از طریق "برنامه ریزی دوباره" به سلول های بنیادی تبدیل و بدین ترتیب از نابودی "جنین" برای تولید سلول بنیادی جلوگیری نمود.

شولر و دیگر همکارانش از جمله "جئونگ بئوم کیم" و "هولم ساهرس" از موسسه زیست شناسی مونستر موفق شدند با تزریق تنها "یک ژن" به "سلول های بنیادی بزرگسال" مغز موش، آنها را از طریق برنامه ریزی دوباره به "سلول های همه کاره" تبدیل کنند.

شولر که شش ماه پیش تعداد ژن های مورد نیاز برای تولید سلول های بنیادی را از "چهار ژن" موسوم به "سی- ام.ابسیلون.سی."، "اس.او.ایکس2"، "او.سی.تی.4" و" کا.ال.اف.4" به "دو ژن"، "او.سی.تی.4" و "کا.ال.اف.4" کاهش داد، هم اکنون در نشریه تخصصی "سلول" اعلام کرده است که برای "برنامه ریزی دوباره"، صرفا به یک ژن "او.سی.تی.4" نیاز است.

شولر و همکارانش این بار به جای استفاده از دیگر سلول های بدن، "سلول های بنیادی بزرگسال مغز" را برنامه ریزی دو باره کردند.

شولر می گوید، در سلول های مغز، سه ژن مسئوول برنامه ریزی دوباره در غلظت بالا وجود دارند، بدین خاطر صرفا به اضافه کردن یک ژن یعنی "او.سی.تی.4" نیاز بود که یکی از چهار ژن برنامه ریزی دوباره است. بخش اصلی ژنوم در آن دسته از سلول های بدن که نقش ویژه ای به عهده دارند، مورد نیاز نیست و غیرفعال می باشد. اما در صورتیکه با کمک یک " رتروویروس" ( ویروس هایی که ماده ژنتیکی یا  ژنوم  آنها از " اسید ریبونوکلئین" تشکیل شده است)، چهار ژن مسئوول برنامه ریزی دوباره به سلول های بدن تزریق شوند، مجددا "سلول های همه کاره" تولید می شوند. مطالعات جدید نشان می دهد که ژن "او.سی.تی.-4" احتمالا یک نقش کلیدی برای برنامه ریزی دوباره دارد اما بر پایه اعلام شولر، نقش این ژن هنوز درک نشده و نامشخص است.

سلول های بنیادی پلوری پوتنت (آی.پی.اس.) از نظر توانایی با سلول های بنیادی جنینی قابل مقایسه هستند و از آنها می توان، هر نوع سلول بدن را پرورش داد.

"توماس اسکوتلا" پژوهشگر سلول های بنیادی در دانشگاه توبینگن آلمان می گوید، آخرین نتایج علمی شولر، یک کار بسیار مهم دیگر در گسترش دامنه کاربردی سلول های بنیادی پلوری پوتنت "آی.پی.اس." است.

پژوهشگران، سلول های "آی.پی.اس." را به جنین های موش تزریق کردند و سلول ها توانستند خود را با محیط جدید وفق دهند. بعلاوه "او.سی.تی. -4" با یک ژن فلورسنس علامتگذاری شده بود و سلول ها در زیر میکروسکوپ روشن بودند بطوریکه دانشمندان توانستند مسیر سلول ها در بافت جنین که با ژن "او.سی.تی. 4" برنامه ریزی دوباره شده بودند، را دقیقا تعقیب کنند.

سلول های آی.پی.اس. توانستند بافت های معده، کلیه، غده پانکراس و لب ها را در جنین های موش تولید کنند. پژوهشگران حتی این سلول ها را در بیضه های موش های متولد شده و بزرگسال نیز پیدا کردند.

هر چند که کاهش "چهار ژن" به "یک ژن" برای برنامه ریزی دوباره، یک موفقیت دیگر است اما هدف شولر، عدم نیاز حتی به یک ژن برای برنامه ریزی دوباره سلول است.

ریسک و خطر ابتلاء به سرطان که در روش برنامه ریزی دوباره سلول نهفته است همچنان مشکل آفرین است. هر چند که در روش جدید شولر به ژن عامل سرطان " سی-ام.ابسیلون.سی." نیاز نیست اما تزریق و وارد کردن ژن ها  با کمک رتروویروس ها نیز با ریسک همراه است، زیرا که ویروس ها ژنوم خاص خود را می سازند. بدین خاطر برای کاربری درمانی در انسان باید برنامه ریزی دوباره سلول ها بدون رتروویروس باشد. بعلاوه استفاده از سلول های بنیادی مغز نیز عملی نیست، زیرا که نمونه برداری سلول ها از نغز بیمار، بسیار پرزحمت است. شولر با توجه به این ریسک ها، معتقد است که باید هنوز بر روی این روش برای کاربری بر روی انسان کار شود.

منبع: مجله آلمانی اشپیگل 5 فوریه 2009

مطلب مشابه

تولید سلول بنیادی با استفاده از دو ژن

+ نوشته شده در  جمعه ۱۷ مهر ۱۳۸۸ساعت 20:15  توسط حامد موحدزاده   |